Tôi tên là Trinh Nam , ba mươi tám tuổi, từng là chuyên viên thanh tra của một tỉnh. Công việc không vinh quang nhưng cũng đủ làm cha mẹ tự hào. Vậy mà chỉ sau một cuộc đấu tranh căng thẳng – hay nói đúng hơn, sau một vài câu nói quá thẳng của tôi – mọi thứ giảm dần.
lúc đó tôi sẽ gợi ý về một dự án vốn đội lên một cách bất ngờ. Tôi đưa ra số liệu rõ ràng, nhưng một phó giám đốc – người có họ hàng với nhà thau – tím mặt. Chỉ ba ngày sau, tôi quyết định điều chỉnh xuống làm… bảo vệ hợp đồng , thuộc diện “hỗ trợ tạm thời”.
Tạm thời nhưng không biết bao giờ kết thúc.
Từ phòng làm việc có máy lạnh, tôi chuyển ra chòi cổng cổng, viền gốc phượng già. Áo sơ mi trắng thay đổi thành bộ đồng màu xanh bạc. Mỗi sáng, tôi thẳng thắn chào những cán bộ đi qua đi lại – trong đó có những người từng gọi tôi là “anh Nam”, “chú Nam”.
Ahn gật đầu chỉ theo giờ. Có người còn quay mặt đi.
Nhà tôi cách cơ sở hơn 10km. Vợ tôi dạy tiểu học, lương thấp, con thì đang học. Tôi không nói chuyện với ai mình bị “đì”, chỉ bảo công việc thay đổi chút cho thoải mái.
Nhưng thật ra, mỗi tối nằm trong căn hộ 12m2 tập thể, tôi nghe tiếng quạt quay vù vù mà sống mũi cay xè.
Cơ sở quan tâm mấy tuần liền về công việc tỉnh có Phó chủ tịch mới . Người ta bảo ông này trẻ, bản lĩnh, học cao từ Hà Nội về. Lịch thị cơ sở tôi đã được thông báo trước đó. Tất cả các công việc dọn dẹp, điều chỉnh trang.
Riêng tôi, như mọi ngày, đứng ở cổng.
Buổi sáng trời mây. Câu 8 giờ, đoàn xe biển xanh tiến vào. Tôi đứng chết, thơm tay. Cửa sau xe mở, một người đàn ông cao ráo, đẹp trai theo cách bước bước xuống. Gương mặt sáng, đôi mắt sắc nhưng hiền.
Ông bước tới cổng nơi tôi. Khi tôi cúi đầu và nanh để quét, mắt ông dừng lại nơi tấm thẻ công tác trước tôi.
Và rồi… ông khựng lại .
Tôi thấy ông run thật sự. Tay ông giữ mép thẻ, chăm sóc như vừa thấy điều gì kinh hoàng hoặc khó tin.
– Anh… tên gì? – giọng ông phong phú.
– Dạ, tôi là Trịnh Nam, bảo vệ…
– Trịnh Nam nào?
Tôi không mong đợi. Không nhớ mình đã quen với ai có kích thước như vậy.
Ông lùi lại một bước, chớp khan, đôi mắt đỏ hoe.
– Trịnh Nam… trường THPT Huỳnh Văn Ngọc… phải không?
Tôi giật mình.
Nơi ấy là trường tôi từng dạy hợp đồng ba năm trước khi vào chuyên ngành. Lúc đó, vì bố bệnh nặng, tôi xin dạy học làm thêm, cuộc sống khá khó khăn.
– Dạ đúng… nhưng sao anh biết…?
Người đàn ông nhuốm lại, giọng sáo:
– Tôi là… Tùng đây. Học sinh khóa 2004. Thầy không nhớ tôi sao?
Tôi há miệng.
Tùng ngày xưa là cậu bé học nghèo nhất lớp, gầy nhẳng, lúc nào cũng ngồi bàn cuối. Cha mất sớm, mẹ bán vé số, tùng thường rảnh ăn sáng. Có năm em nghỉ học vì không có tiền đóng phí. Tôi gom được bao nhiêu, tôi giúp bấy nhiêu. Có lần trời mưa lớn, tôi cảm thấy nặng nề cũng cố gắng bỏ qua vì mẹ em chưa đến kịp.
Tôi nhớ những điều đó… nhưng không ngờ cậu học trò chơi ngày ấy đứng trước mặt tôi, trong bộ vest chỉnh tề, với chức năng tạo cả tỉnh rêu.
– Trời đất… Tung đấy sao?
Tung cười mà nước mắt rơi.
– Em tìm thầy nhiều năm mà không ra. Em nợ một đời. Vậy thì giờ gặp lại thầy trong cảnh này…
Ông quay sang bạch tùng tùng, giọng sắc lạnh:
– Ai phân công thầy Nam đây?
Không ai dám đáp án.
Một phó giám đốc tím tái:
– Dạ… có thể điều chỉnh công việc hợp lý…
Tùng nhìn thẳng vào tôi, giọng giọng đi:
– Thầy biết không… Nếu ngày ấy thầy không cho em tiền mua sách, đừng nói chuyện riêng để em bỏ học… chắc em không có ngày hôm nay. Thầy là người dựng đời cho em. Thầy không đáng đứng ở đây như thế này.
Tôi cảm giác cả người như bị kéo lùi về thời học trò, nơi gió chiều bật tung những trang vở lem mực của Tùng.
Tùng quay sang trưởng đoàn, dền dạ:
– Thầy Nam từ giờ sẽ về làm trưởng phòng hành chính – nhân sự tạm quyền. Tôi sẽ kiểm tra lại toàn bộ hồ sơ điều chỉnh trước đây.
Cả niềm vui. Tôi càng bối rối:
– Tùng… thầy… thầy không cần…
– Không! – ông cắt lời – Không phải em muốn ưu ái. Em chỉ muốn trả lại sự công bằng mà thầy xứng đáng.
Tôi nói.
Nhưng twist không ở đó.
Sau buổi làm việc hôm nay, tôi được Tùng mời ăn tối. Chúng tôi ngồi ở góc cạnh hồ. Tùng Tĩnh Lặng nhìn mặt nước một lúc rồi nói:
– Thầy Nam… thật ra người tạo thầy bị xuống không phải vì thầy làm sai hay nói thẳng. Mà vì… có người đang cố gắng sửa lỗi để che giấu một câu chuyện khác.
Tôi ra mắt mày:
– Ý cậu là gì?
Tùng rút trong đôi giày ra một tập hồ sơ cũ.
– Đây là hồ sơ kiểm tra năm trước. Trong đó có báo cáo tiêu cực mà người viết xử lý tên là thầy… Nhưng thật ra thầy chưa bao giờ ký. Có người ký giả chữ thầy để cống hiến.
Tôi chết.
Tôi nhớ năm đó mình đang nỗ lực bố trí, có xin nghỉ mấy ngày. Hóa ra họ có lợi điều đó.
– Em đã xác thực xong. Các dấu hiệu giả mạo chữ ký đều rõ ràng. Thầy bị điều đi chỉ để người khác thoát khỏi trách nhiệm…
Tôi se khít tay, chống đau.
Tùng đặt tay lên vai tôi, giọng trầm ấm:
– Nhưng thầy ơi, thầy yên tâm. Em sẽ xử lý việc làm đúng luật này, không để có lợi cho việc sử dụng nữa. Em nợ thầy nên em sẽ giúp thầy một con đường chính.
Tôi nhìn Tùng – không còn là cậu học trò rè rè ngày nào mà là một người đàn ông cứng chãi, đôi mắt chan trong biết ơn.
– Cảm ơn em, Tùng. Thầy… thật sự không nghĩ có ngày…
– Không, thầy. – Tung cười – Ân nghĩa không mất đi. Nó chỉ đi lạc một thời gian để tìm lại con đường trở về.
Tôi đầu ra. Tối hôm nay, không phải gió hồ lạnh làm tôi chạy, mà là sự ấm áp từ một mối nhân duyên cũ.
Một vài tháng sau, tôi đã quyết định giải pháp chính thức cho phòng hành động chính – nhân sự , còn người giả chữ ký được điều hành. Tùng không ưu ái tôi quá trình, không bao che ai. Mọi quy định đều đúng, trình tự đúng.
Nhưng ông vẫn gọi tôi bằng hai chữ làm tôi ấm cả lòng:
– Thầy Nam.
Còn tôi, từ chỗ đứng trước cổng ngày nào, giờ mỗi sáng đi ngang qua căn chòi gác, tôi vẫn chào đón những anh bảo vệ ở đó. Tôi hiểu được giác quan của họ. Tôi biết cái lạnh của nỗi cô đơn mang tên “bị hạ thấp”.
Và tôi luôn nhắc mình:
Đôi khi, một điều tử tế nhỏ bé mình gieo cho ai đó nhiều năm trước sẽ quay lại như một màu được phép – đúng lúc mình cô đơn và thất thế nhất.
