Mẹ Chồng Bắt Nàng Dâu Ngồi Mâm Dưới, Đến Khi Khách Quý Bước Vào Gọi Cô Là “Giám Đốc”, Cả Họ Cúi Gằm……….
Tôi tên Vy, ba mươi hai tuổi. Có những chuyện đã qua lâu, nhưng mỗi lần nhớ tiếng bát đũa lách cách trong sân nhà chồng hôm giỗ ấy, lòng tôi vẫn se lại.
Tôi về làm dâu một làng quê ở Nam Định được ba năm. Nhà chồng có ba gian nhà ngói cũ, sân gạch rộng, cây khế già trước ngõ. Mẹ chồng tôi, bà Hạnh, là người đàn bà chặt chẽ nổi tiếng trong họ. Bà nói một câu, cả dòng họ gật đầu. Bà coi thể diện nặng hơn cơm áo, và quý nhất ba chữ “có địa vị”.
Chồng tôi, anh Khoa, là con út. Anh cả tên Tuấn mở xưởng nội thất ở thị trấn, vợ anh là chị Hằng, người khéo ăn khéo nói nhưng hay nói bóng gió. Bà Hạnh tự hào nhất về cặp vợ chồng ấy. Còn tôi, trong mắt bà, chỉ là “con bé làm văn phòng trên Hà Nội, lương ba cọc ba đồng”.
Bà đâu biết sự thật. Tôi là người sáng lập và điều hành chuỗi nội thất Minh An, hơn hai trăm nhân viên, cửa hàng có mặt ở chín tỉnh thành. Nhưng mỗi lần về quê, tôi luôn đi xe khách, mặc áo cổ tròn, đi giày bệt, tóc buộc gọn sau gáy.
Lý do chỉ có một. Hôm cưới, tôi nói với anh Khoa: “Anh cho em giấu chuyện công việc với nhà mình vài năm nhé. Em muốn mẹ thương em vì em là con dâu của mẹ, không phải vì em có chức danh nào.” Anh nghe xong, im lặng một lúc rồi gật đầu. Từ đó, trong nhà anh chỉ nói vợ mình “làm quản lý ở một công ty”. Bà Hạnh nghe chữ “quản lý” thì bĩu môi, đoán chắc là chân tổ trưởng quèn.
Ba năm, tôi chịu đủ những ánh nhìn nghi ngại ấy. Tôi vẫn về quê mỗi dịp giỗ Tết, vẫn dậy từ bốn giờ sáng nhặt rau, rửa bát, nhóm bếp. Tôi nghĩ chỉ cần mình đủ chân thành, một ngày nào đó bà sẽ hiểu.
Hôm ấy là giỗ ba năm của ông nội chồng. Họ hàng về hơn sáu mươi người. Anh Khoa sang Singapore công tác từ tuần trước, hứa kịp về trước giờ cúng, nhưng chuyến bay bị hoãn vì thời tiết xấu. Anh gọi cho tôi lúc sáng sớm, giọng rối rít: “Em cố giữ bình tĩnh nhé, anh về ngay khi có chuyến.” Tôi bảo anh cứ yên tâm, có em lo.
Sân nhà hôm đó đầy khói rơm, mùi nước mắm gừng thơm nức, tiếng người í ới gọi nhau. Tôi xắn tay áo từ lúc gà gáy: luộc gà, rán chả, bóc củ kiệu, bày hoa quả. Đến lúc dọn cỗ thì hai bàn tay tôi đã đỏ ửng vì nước nóng.
Mâm trên kê giữa nhà chính, trải khăn trắng tinh, ba chục món xếp ngay ngắn. Mâm dưới kê ngoài hiên, sát bếp, chỗ dành cho người làm thuê, mấy đứa trẻ và vài cụ hàng xóm tuổi cao.
Bà Hạnh nhìn tôi từ đầu đến chân rồi nói, giọng đủ lớn để cả sân nghe thấy: “Vy, con ra mâm dưới ngồi cho tiện. Mâm trên là chỗ của khách quý với người có vai vế. Con ngồi ngoài ấy còn bưng bê.”
Tôi đứng lặng đi một giây. Chị Hằng đã nhanh nhảu tiếp lời, nụ cười nhếch ở khóe môi: “Mẹ nói phải đấy. Người ta làm văn phòng nhỏ thì cũng phải biết thân biết phận, kẻo thiên hạ lại bảo nhà mình không có nếp.”
Mấy bà trong họ cười khúc khích. Có người khẽ lắc đầu, có người cúi xuống gắp thức ăn, tránh ánh mắt tôi. Anh Tuấn đang nâng chén rượu, nghe vậy chỉ ho khan một tiếng, không nói gì.
Tôi mỉm cười, cúi chào mẹ rồi đi ra hiên, ngồi xuống chiếc ghế nhựa thấp bên cạnh cụ Tư. Cụ gần chín mươi tuổi, tai nặng, mắt mờ, từ nãy đến giờ chưa ai gắp cho cụ miếng nào.
Tôi gắp miếng giò cho cụ, rót ly nước ấm, ghé sát tai nói to: “Cụ ăn từ từ ạ.” Cụ Tư nắm lấy tay tôi, run run: “Con bé ngoan quá.” Chỉ một câu thế thôi mà sống mũi tôi cay xè.
Trong nhà, ông trưởng họ cầm tờ giấy đỏ, đứng giữa gian chính, hắng giọng thông báo: “Thưa bà con, từ đường nhà ta năm nay được tu sửa khang trang là nhờ một mạnh thường quân đã công đức ba trăm triệu đồng. Người ấy dặn giấu tên, họ nhà ta xin ghi nhận tấm lòng.”
Cả sân xì xào. Chị Hằng liếc sang chồng rồi ưỡn ngực. Bà Hạnh nhìn con trai cả bằng ánh mắt tự hào: “Biết ngay thằng Tuấn nhà tôi làm ăn khấm khá, lại có lòng với tổ tiên.” Anh Tuấn gãi đầu, cười ngượng, không phủ nhận cũng không nhận. Khoản tiền tôi chuyển từ ba tháng trước, dặn rõ không để tên, giờ đã thành “vinh dự” của người khác.
Tôi không nói gì, chỉ cắm cúi bóc quả quýt cho cụ Tư.
Vừa lúc ấy, ngoài ngõ có tiếng xe ô tô. Một chiếc xe đen bóng dừng ngay trước cổng. Anh Tuấn bật dậy như lò xo, chạy ra đón, vừa đi vừa vuốt lại cổ áo: “Anh Quân đến rồi! Mời anh vào, mời anh vào.”
Người đàn ông bước xuống xe chừng năm mươi tuổi, mặc vest xám, tay xách giỏ trái cây. Tôi nhận ra ông ngay, và tim tôi khẽ thắt lại. Đó là ông Quân, phó tổng giám đốc phụ trách mua hàng của Minh An.
Hóa ra anh Tuấn đã mời ông về dự giỗ để lấy lòng. Xưởng của anh đang chạy hồ sơ cung ứng nội thất cho chuỗi Minh An, hợp đồng mà cả nhà bàn tán suốt mấy tháng trời. Anh chỉ biết ông Quân là người “có tiếng nói”, chứ chưa bao giờ biết ai đứng sau chữ ký cuối cùng.
Bà Hạnh cuống quýt rửa tay, sửa lại mái tóc, rồi tự mình dẫn khách vào mâm trên, kéo ghế đầu bàn: “Mời ông ngồi, mời ông ngồi. Nhà quê đạm bạc, xin ông thông cảm.”
Ông Quân gật đầu lịch sự, nhưng ánh mắt ông không dừng ở mâm cỗ. Ông lướt qua sân, qua những gương mặt xa lạ, rồi chợt khựng lại ở phía hiên. Nơi có cô gái áo cổ tròn đang cúi xuống bóc quýt cho một cụ già.
Ông đặt giỏ trái cây xuống bàn. Cả sân bỗng im bặt khi thấy ông bước thẳng về phía tôi, bỏ lại sau lưng chiếc ghế đầu bàn bà Hạnh vừa kéo ra.
Anh Tuấn hốt hoảng đuổi theo: “Anh Quân, mâm trên ở bên này ạ…” Ông không quay lại. Ông dừng ngay trước mặt tôi, hít một hơi thật sâu, rồi cúi đầu và nói bằng giọng vang rõ khắp sân:………………………………………….
Mời quý đọc giả đọc PHẦN 2 của câu chuyện d;ưới ph;ần b;ình lu;ận đầu tiên………..
👇👇👇
“Chào Giám đốc Vy. Tôi không biết hôm nay chị về quê. Nếu biết, tôi đã đến đón chị từ sáng.”
Hai chữ “Giám đốc” rơi xuống sân như một chiếc mâm đồng bị đánh rơi. Không ai nhúc nhích. Chị Hằng đang cầm đũa, đũa tuột khỏi tay, rơi xuống nền gạch kêu lách cách. Bà Hạnh đứng chết lặng giữa nhà, một tay còn đặt trên lưng ghế.
Tôi đứng dậy, lau tay vào tà áo, khẽ gật đầu với ông Quân: “Chào anh Quân. Anh đến sớm quá.”
Bà Hạnh lắp bắp, giọng khản đặc: “Ông… ông nhầm người rồi chứ? Nó là con dâu tôi, làm văn phòng…”
Ông Quân quay sang bà, kính cẩn nhưng rõ ràng từng chữ: “Thưa bà, tôi không nhầm được. Đây là bà Nguyễn Minh Vy, người sáng lập và tổng giám đốc chuỗi nội thất Minh An. Tôi làm việc cho chị ấy mười năm nay. Còn bộ hồ sơ nhà cung ứng mà anh Tuấn đang chờ, người ký cuối cùng chính là chị Vy.”
Anh Tuấn mặt trắng bệch, miệng há ra mà không phát ra tiếng nào. Chị Hằng quay sang nhìn tôi, rồi nhìn chồng, rồi lại nhìn xuống đất. Những bà trong họ vừa cười khúc khích lúc nãy giờ cúi gằm, người xoắn vạt áo, người giả vờ sửa lại khăn trên đầu.
Ông trưởng họ run run bước ra từ nhà chính, tay vẫn cầm tờ giấy đỏ. Ông nhìn tôi rất lâu rồi hỏi nhỏ: “Cháu… có phải khoản công đức ba trăm triệu cho từ đường là của cháu?”
Tôi im lặng một giây rồi đáp: “Dạ, cháu có chút lòng với ông nội ạ. Cháu dặn giấu tên vì không muốn ai phải biết.”
Ông trưởng họ cúi xuống nhìn tờ giấy trong tay, rồi nhìn bà Hạnh. Cả sân lặng đi. Người nhà này vừa khen anh Tuấn, vừa chê tôi chỉ ngồi mâm dưới, mà chính người ngồi mâm dưới ấy mới là người đã dựng lại mái từ đường cho cả họ.
Bà Hạnh loạng choạng bước đến trước mặt tôi. Đôi bàn tay bà, đôi bàn tay đã chỉ ra hiên hồi sáng, giờ run lên không thôi. Bà mở miệng mấy lần mà không thốt thành lời.
Cuối cùng bà nắm lấy tay tôi, giọng nghẹn lại: “Vy… con lên mâm trên ngồi với mẹ. Mẹ… mẹ không biết…”
Tôi nhìn bà. Ba năm qua, tôi từng mơ ngày này sẽ đến, ngày bà nắm tay tôi và gọi tôi bằng giọng dịu dàng. Nhưng khi nó đến, tôi lại không thấy vui như đã tưởng. Chỉ thấy một nỗi buồn thật lặng.
Tôi nhẹ nhàng rút tay ra, nói bằng giọng không to, nhưng đủ để cả sân nghe: “Mẹ ơi, con không giấu chuyện này để hơn thua với ai cả. Con chỉ muốn một ngày nào đó mẹ thương con vì con là Vy, là con dâu của mẹ, chứ không phải vì con là giám đốc nào. Nếu hôm nay con không có chức danh ấy, mẹ có để con ngồi mâm trên không ạ?”
Bà Hạnh cúi đầu. Giọt nước mắt đầu tiên rơi xuống nền gạch, thấm vào kẽ gạch cũ. Bà không trả lời, vì cả bà và tôi đều biết câu trả lời.
Chị Hằng lúng túng bước tới, giọng líu ríu: “Vy ơi, chị… chị lỡ lời, em đừng để bụng. Chị không biết…” Tôi nhìn chị, mỉm cười nhẹ: “Em không để bụng đâu. Có điều, chị không biết thì chị đối xử với em như thế, vậy với những người chị tưởng thấp hơn mình thì sao? Chị nghĩ về điều đó giúp em.” Chị Hằng đỏ mặt, lùi lại, không nói thêm câu nào.
Anh Tuấn bước đến, giọng khô khốc: “Vy… chuyện hợp đồng…” Tôi lắc đầu: “Anh Tuấn, hôm nay là giỗ ông nội, mình không bàn việc công. Có điều em nói rõ để anh yên tâm: em sẽ không ưu tiên xưởng nhà mình, và cũng không gây khó. Hồ sơ của anh sẽ được chấm theo đúng tiêu chí như mọi nhà cung ứng khác. Anh còn thiếu chứng nhận môi trường, anh bổ sung đi. Anh làm đúng, em ký. Anh làm sai, em không ký. Chỉ vậy thôi.”
Anh Tuấn nhìn tôi một lúc lâu rồi khẽ gật đầu. Lần đầu tiên, trong mắt anh không còn toan tính, chỉ có xấu hổ pha lẫn kính nể.
Tôi mời ông Quân ngồi ăn cơm, hôm nay ông là khách của ông nội. Ông không chọn chiếc ghế đầu mâm trên bà Hạnh vừa kéo ra, mà ngồi xuống mâm dưới, ngay cạnh cụ Tư. Mấy người đàn ông trong họ lúc nãy còn chạy theo ông, giờ lục tục bưng bát xuống hiên ngồi theo, ngượng ngập.
Mâm dưới bỗng đông chật, náo nhiệt hơn cả mâm trên.
Đến lúc ấy, bà Hạnh lặng lẽ làm một việc mà không ai ngờ. Bà tự tay bưng chiếc ghế đầu bàn xuống hiên, đặt cạnh ghế của tôi, rồi ngồi xuống. Bà cầm đũa, gắp một miếng chả đặt vào bát tôi. Tay vẫn còn run.
Không ai nói gì. Cả sân chỉ còn tiếng khói rơm lách tách trong bếp, tiếng gió lùa qua cây khế.
Chiều hôm ấy, anh Khoa về tới nơi. Anh bước vào sân, thấy mẹ ngồi mâm dưới cạnh vợ, thấy cả họ im lặng khác thường, anh khựng lại. Tôi nhìn anh, chỉ mỉm cười. Anh hiểu tất cả, không cần ai giải thích.
Tối đó, bà Hạnh ở lại rửa bát cùng tôi. Hai mẹ con đứng cạnh nhau bên chậu nước, bà lặng lẽ cọ từng chiếc đĩa, rất lâu mới mở miệng: “Mẹ sống đến chừng này tuổi, ngồi mâm trên cả đời. Hôm nay mới biết cơm mâm dưới ngon hơn.”
Tôi không đáp, chỉ đưa cho bà chiếc khăn lau. Bà nhận lấy, nhìn tôi thật lâu, rồi nói khẽ: “Mẹ xin lỗi con.”
Ba chữ ấy, tôi chờ suốt ba năm. Và tôi nhận ra, thứ tôi cần chưa bao giờ là chiếc ghế ở mâm trên, mà là ánh mắt của người mẹ nhìn con dâu bằng sự tôn trọng thật lòng.
Sáu tháng sau, xưởng của anh Tuấn bổ sung đủ chứng nhận, tham gia đấu thầu công khai và trúng một hạng mục nhỏ bằng chính năng lực của mình. Hôm ký hợp đồng, anh đứng ngoài hành lang, nói với tôi một câu: “Anh cảm ơn em đã không giúp anh sai cách.” Chị Hằng từ hôm ấy ít nói bóng gió hơn hẳn, mỗi lần gặp tôi đều gọi “em Vy” với giọng dịu dàng thật sự.
Còn bà Hạnh, mỗi lần tôi về quê, bà đều ra tận cổng đón, giành lấy túi xách của tôi. Có lần giỗ, bà bảo tôi ngồi mâm trên, tôi lắc đầu: “Mẹ, con ngồi mâm dưới với cụ Tư cho tiện ạ.” Bà mỉm cười, tự bưng bát xuống ngồi cùng tôi.
Từ đó, ở nhà chồng tôi, không còn ai nhắc tới chuyện mâm trên mâm dưới nữa.
Tôi hiểu ra một điều: chỗ ngồi không nói lên giá trị của một con người. Cái nói lên giá trị ấy là cách ta đối đãi với người ngồi cạnh mình, khi ta tưởng họ chẳng có gì để ta phải nể nang.
Nếu một ngày bạn thấy ai đó bị xếp ngồi mâm dưới, đừng vội cười. Biết đâu người ấy vừa dựng lại mái nhà cho cả họ mà chẳng cần ai nhắc tên.
