Đi Công Tác 3 Tháng, Chở về Tôi Bắt Gặp Mẹ Ru/ột Đứng Xi/n Ă/n Trước Chính Căn Nhà Mình Xây!
……………………………………………
Tôi đứng lặng trước cổng nhà khi chiếc xe vừa lăn qua con hẻm ven sông Cần Thơ. Mưa trái mùa lất phất trên vai, gió từ sông Hậu thổi qua hàng bông trang ướt lá. Tôi đi vắng hơn ba tháng cho tuyến kho lạnh mới, tưởng mẹ được an nhàn với tiền tôi gửi. Nhưng hình ảnh trước mắt khiến tôi nghẹn thở – bà Bảy, mẹ tôi, đứng co ro trong mưa, tóc ướt bết, áo bà ba bạc màu, hai tay ôm khư khư một chiếc đĩa sứt, cúi đầu xin cô Sáu Liên: “Cô ơi, còn chút cơm nguội nào cho chị xin nửa chén. Bụng chị đói quá.”
Tôi chết lặng. Người phụ nữ từng bán bánh ú ngoài chợ, may thuê từng đêm để nuôi tôi ăn học, giờ đang xin ăn trước cổng căn nhà tôi xây. Chị Sáu vừa mở nắp nồi, cánh cửa nhà tôi bật mở – Diễm Mi, vợ tôi, bước xuống, váy lụa kem lộng lẫy. Cô nhăn mặt: “Má về nhà đi, đứng ngoài này người ta nhìn vào bảo tôi không chăm mẹ chồng. Má muốn cả xóm nói xấu con dâu hả?” Bà Bảy giật mình, giấu đĩa ra sau lưng: “Con về hồi nào? Má chỉ hỏi cô Sáu chút chuyện thôi.”
Tôi thấy bàn tay mẹ run, móng tay sức nhẹ, da khô và lạnh. Tôi nhận ra chiếc đĩa ấy – hồi nhỏ, mỗi lần đi học muộn, mẹ vẫn dùng nó để phần cá kho ngon nhất cho tôi. Giờ nó theo mẹ ra cổng xin ăn. Bà Sáu đứng bên kia hàng rào, mắt đỏ hoe, định nói nhưng mẹ lắc đầu van xin. Tôi hiểu có những im lặng không phải vì không có chuyện, mà vì người ta chịu đựng quá lâu đến mức sợ tiếng nói của mình.
Tôi dìu mẹ vào nhà. Căn nhà rộng sáng đèn, nhưng bếp không có mùi cơm, thùng gạo chỉ còn một lớp mỏng đáy. Tủ lạnh chỉ vài cọng rau cải héo và hộp cá kho khô mặn quá hạn. Bà Bảy thay áo khô, giọng nhỏ như có lỗi: “Má không sao đâu con, tại má lụp chụp, mới về đã phiền.” Tôi mở ngăn tủ – thuốc huyết áp hết sạch, vài lọ dầu gió lăn lóc. Hộp thuốc bổ tôi mua từ trước vẫn còn nguyên tem nhưng đã quá hạn.
Tôi nấu cháo thịt băm, mẹ cầm muỗng, ăn từng chút một như người đã quen với việc ăn cũng phải dè chừng. Đêm đó, tôi tìm thấy mảnh giấy kẹt dưới mép khăn trải bàn – chữ mẹ run: “Mì gói, trứng gà, dầu gió – chị Bảy ghi nợ cô Năm Hòa.” Tôi gấp lại bỏ túi áo, lòng như cái thùng gạo trống.
Sáng hôm sau, tôi ra tiệm tạp hóa cô Năm, đặt mảnh giấy lên quầy. Cô thở dài: “Chị Bảy ghi nợ mấy tháng, bữa mì, bữa trứng, chai dầu gió. Chị dặn đừng nói cậu, sợ cậu buồn vì chuyện cái bụng.” Tôi sang nhà bà Sáu Liên – bà kể: “Có lần chị Bảy đứng ngoài hàng rào từ tờ mờ sáng, mưa ướt hết, xin nửa chén cháo đừng bỏ hành vì bụng yếu. Tôi mời vô, chị không dám, sợ con Mi thấy.”
Bà Sáu lấy hộp nhựa cũ: “Tôi hay để cháo ngoài hàng rào, giả vờ nói dư. Chị ăn được nửa hộp, tôi mừng cả ngày.” Tôi cầm hộp nặng như cục đá. Người không cùng máu mủ đã nuôi mẹ tôi từng bát cháo, còn tôi – đứa con trai duy nhất – yên tâm với những khoản chuyển tiền đều đặn.
Tôi mở điện thoại cũ của mẹ. Trong danh bạ, số tôi vẫn là “thằng Bảo”, nhưng nhiều số bị chặn rồi mở lại – dấu vết không giống lỗi máy. Lịch sử cuộc gọi làm tôi lạnh sống lưng: đêm mùng 8 tháng 10, mẹ gọi cho tôi 17 cuộc từ 8 giờ tối đến gần 11 giờ. Tôi nhớ đêm đó đang họp với đối tác, thấy màn hình hiện “Má”, bực vì bị gián đoạn, tắt máy nhắn: “Con bận, mai gọi.” Nhưng tôi không gọi. Mẹ nói nhỏ: “Đêm đó má hơi khó thở, nhưng chắc con bận thật.”
Đúng lúc đó, bà Bảy trượt chân, ngã bất tỉnh. Tôi đưa mẹ vào viện, bác sĩ lạnh lùng: “Suy nhược, thiếu dinh dưỡng, huyết áp thất thường, lo âu sau sang chấn – và những vết bầm trên cổ tay không giống một lần va chạm.” Bà Bảy vội xua tay: “Tôi vụng về lụp chụp thôi.”
Chiều đó, tôi gặp dì Kim Tuyết – người giúp việc cũ – ở quán cà phê ven sông. Dì mở điện thoại: ảnh mâm cơm chỉ chén cơm trắng, chút nước canh nguội; tin nhắn từ Diễm Mi: “Từ nay không được nấu thêm cho má nếu tôi chưa cho phép.” Dì kể: “Cô Mi bắt tôi nấu theo phần, đếm từng hạt gạo. Một lần tôi lén nấu bát canh thịt băm cho chị Bảy, cô ấy đổ vô bồn rửa, bảo: ‘Dì ăn lương nhà này thì đừng tự ý làm người tốt.'”
Tối đó tôi về, bà Sáu đưa hộp bánh thiếc cũ – mẹ gửi từ hai tháng trước. Bên trong là cuốn sổ học trò bìa xanh, chữ mẹ run: “Hôm nay điện thoại bị lấy, bảo để sửa… Hôm nay bị mắng vì làm rớt ly nước, già rồi tay chân vô dụng… Mong thằng Bảo về, nhưng đừng để nó vì má mà khổ.” Tôi quỳ trước mặt mẹ: “Sao má không nói?” Bà xoa đầu tôi: “Nói ra rồi con làm sao? Má nhịn một bữa, nhà còn yên.”
Tôi đọc tiếp cuốn sổ. Một dòng khiến tôi nghẹn đắng…………….
– mẹ bán đôi bông tai cưới 180 triệu cho Diễm Mi làm vốn, dặn đừng nói với tôi. Bà kể: “Hồi Mi mới về, họ hàng nói nó ăn bám chồng. Má thương, bán luôn kỷ vật của ba con. Má nghĩ con người ta có tự trọng thì mới đứng trong nhà chồng cho thẳng lưng.”
Tôi đưa mẹ ra ngân hàng, bà khóa thẻ phụ, hủy ủy quyền, mắt run mà giọng rõ: “Tôi già, nhưng tôi còn biết tiền nào của tôi, chữ nào tôi muốn ký.” Cùng lúc, Nhân – nhân viên showroom cũ – gặp tôi ở quán bún Diêu. Cô đưa chứng cứ: Diễm Mi nợ Võ Thành Đạt hơn 2 tỷ, đang làm hồ sơ bảo lãnh bằng chữ ký giả của bà Bảy. “Chị Mi nói phải có người đứng tên đủ sạch, và bác Bảy là mục tiêu hoàn hảo.”
Buổi đối chất diễn ra chiều cuối năm. Phòng khách đầy người: ông Phú – người lớn trong họ, luật sư, bà Sáu, cô Năm, dì Tuyết, Nhàn. Diễm Mi bước xuống, mặt tái mét. Lần lượt họ đặt bằng chứng: tin nhắn, ảnh chụp, sao kê, đoạn camera ghi cảnh Diễm Mi khóa cửa, giật điện thoại, nói với bà Bảy: “Má còn gọi anh Bảo thì đừng trách con.”
Cuối cùng, tôi mở đoạn video phục hồi. Diễm Mi ngồi phịch xuống, không chối cãi được nữa. Bà Bảy nhìn cô: “Má từng coi con như con gái. Vì sao con làm vậy?” Diễm Mi khóc: “Em sợ thất bại, sợ anh biết, sợ họ hàng cười. Lúc đầu em chỉ mượn sổ tiết kiệm của má xoay ít bữa, rồi anh Đạt siết nợ, em không còn đường, má thành người cản em sống tiếp.”
Tôi đặt tờ đơn ly hôn lên bàn. “Anh không đẩy em vào đường cùng, nhưng sự thật phải đến nơi cần nhận. Nợ nần em tự lo, tôi sẽ hỗ trợ phần nào cho khách hàng nghèo mất cọc – để họ đỡ khổ, không phải để che lỗi cho em.” Ông Phú đứng dậy: “Tôi nói trước họ Lâm – chị Bảy không lẫn, không tham, không gây chuyện. Ai còn bàn tán, tôi sẽ nói lại.”
Bà Bảy ngồi thẳng, bà không quỵ, không khóc lớn. Người đàn bà từng xin ăn nửa chén cháo giờ đòi lại cái tiếng sạch. Diễm Mi quỳ xuống trước ghế bà, khóc nấc. Bà đỡ cô dậy: “Má không cần con quỳ, chỉ cần con trả lại sự thật cho những người con làm tổn thương.”
Mấy ngày sau, Diễm Mi rời đi. Căn nhà vẫn rộng, gió sông vẫn thổi. Nhưng tôi thay đổi: giao bớt việc, tập nấu cháo, đưa mẹ đi khám đều. Bà vẫn giật mình mỗi tiếng chìa khóa, có hôm nửa đêm xuống bếp cất nửa ổ bánh mì. Tôi không hỏi, chỉ đặt ly sữa nóng cạnh bánh.
Chiều cuối năm, mưa tạnh, nắng trải vàng trên sân. Bà Bảy ngồi tỉa lá bông trang, tôi ngồi cạnh. Chiếc đĩa sứt nằm trên kệ bếp – giờ không còn là nỗi đau, mà là lời nhắc: báo hiếu không phải xây tường cao, mà là giữ cho người thân được an toàn trong chính mái nhà của mình. Tôi không cần mẹ nói lời cảm ơn – chỉ cần bà ngồi đó, hơi thở nhẹ đều, là đủ.
