Đại Tá Nghỉ Hưu S/ốc lặng Khi Thấy Vợ Già B/ị Con Nh/ốt Số/ng Bên Ng/hĩa Tr/ang – Bí Mật 12 Năm Sau Khiến Ai Cũng Rùng Mình
Tôi đứng trước căn tròi bỏ hoang cạnh cổng ngh/ĩa tra/ng. Cánh cửa gỗ mục bị xích sắt quấn ngang, ổ khóa nhỏ còn mới. Trong ánh vàng vọt lọt từ mái fibro thủng, tôi thấy một dáng người ngồi co ro ở góc, tóc bạc rối bù, vai gầy, hai bàn tay ôm chặt cái radio cũ màu nâu.
Đó là bà Lan, vợ tôi.
Tôi đập ổ khóa bằng đầu gậy. Không nổi. Tay run, chân yếu sau cơn tai biến. Tôi lết sang nhà ông Văn Đức, người giữ nghĩa trang, gọi ông mang kìm cắ/t x/ích.
Khi cánh cửa bật mở, bà không chạy ra. Bà ngồi nguyên, hai cổ tay hằn vết dây tím lịm. Trước mặt là bát cơm nguội đã khô cứng, mép bát có chỗ mốc xanh. Bà ngẩng lên nhìn tôi, mắt đục. Bà kéo radio vào ngực như sợ ai gi/ật mất.
Tôi quỳ xuống: “Lan ơi, tôi đây.”
Bà chỉ nói một câu: “Ông về muộn quá. Chúng nó bắ/t tôi ký rồi.”
Tôi tên Lý Thành Nhân, sáu mươi chín tuổi, cựu đại tá nghỉ hưu. Cả đời tôi từng đi qua chiến tranh, từng chỉ huy lính. Nhưng bi/ến c/ố đ/au nhất không đến từ chiến trường mà từ chính căn nhà ba gian của mình.
Nhà tôi nằm cạnh đường đất dẫn ra nghĩ/a tra/ng tổ. Bà Lan không ngọt ngào. Cả đời bà nói năng chừng mực, có khi còn cộc. Tôi đi bộ đội lâu, bà ở nhà nuôi con, lo giỗ chạp. Sáng nào bà cũng dậy trước, đun nước, cắt vài lát gừng bỏ vào chén trà vì tôi đ/au dạ dày. Có hôm tôi mặc áo len trái, bà không mắng, chỉ đi sau kéo lại cổ áo rồi bảo: “Đại tá gì mà mặc áo như trẻ con.”
Trong nhà có cái radio cũ màu nâu theo tôi từ hồi còn ở đơn vị. Chiều nào cơm nước xong bà cũng lau bụi rồi đưa cho tôi: “Ông chỉnh được sóng chưa?” Tôi đáp y hệt: “Còn bà còn nghe thì tôi còn sửa.”
Chúng tôi có ba người con. Thằng cả Minh mất mười hai năm trước vì ta/i n/ạn. Thằng thứ Phúc ở gần nhà, lấy vợ Lâm Bảo Châu. Con út Hoài An lấy chồng dưới thành phố. Từ ngày Minh mất, bà Lan ít nói hẳn. Nhiều hôm bà ra mộ con ngồi cả buổi nhổ cỏ.
Bốn tháng trước, tôi bị t/ai bi/ến nhẹ. Tôi lên viện quân y gần ba tháng. Lúc đi tôi dặn Phúc chăm mẹ. Nó vâng rất ngoan. Bảo Châu đứng bên cạnh: “Bố cứ yên tâm. Ở nhà có vợ chồng con lo cho mẹ.”
Ngày đưa bà từ nghĩa trang về, tôi không làm ầm lên ngay. Tôi tắm rửa cho bà, thay áo nâu sạch, nấu bát cháo. Bà không ăn. Bà cứ ngồi mép giường, hai tay đặt lên radio.
Tối hôm ấy khi bà ngủ thiếp, tôi cầm radio lên. Bên ngoài được bọc lớp vải nâu cũ. Lúc tháo ra, tôi thấy bên trong kẹt một mảnh giấy nhỏ gấp tư. Nét chữ run, có chỗ mực nhòe. Nhưng tôi nhận ra ngay chữ của vợ: “Đừng tin thằng Phúc. Mộ thằng Minh chưa yên.”
Đêm đó bà không nằm trên giường. Bà ngồi ôm radio sát ng/ực, lưng tựa góc tường. Vết hằn dây tím/ sẫm trên cổ tay. Gần nửa đêm, ngoài ngõ có tiếng xe máy. Bà bật dậy, bò xuống gầm bàn th/ờ, hai tay bịt tai, miệng lẩm bẩ/m: “Tôi không ký nữa. Đừng b/ắt tôi.”
Sáng hôm sau Bảo Châu mang sang mâm cơm. Vừa nghe tiếng nó, bà đứng bật dậy, lùi sát vách. Phúc vào, mặc áo sơ mi xanh nhạt. Nó thở dài: “Bố ạ, tình hình của mẹ kéo dài mấy tháng nay rồi. Mẹ cứ nửa đêm bỏ ra nghĩa trang ngồi nói chuyện với anh Minh.”
Nó đưa tờ giấy khám bệnh ghi “rối loạn nhận thức tuổi già, hoang tưởng nhẹ”. Bảo Châu chấm mắt: “Con chăm mẹ mà mẹ cứ nghi con b/ỏ th/uốc, nghi con h/ại mẹ.”
Tôi không tin hoàn toàn, nhưng cũng không đủ can đảm nghi đến tận cùng. Một bên là vết dây, bát cơm mốc. Một bên là người cha không muốn tin thằng Phúc.
Chiều hôm đó tôi pha chén trà gừng đúng cách bà vẫn làm. Bà cầm chén ngửi rồi giấu vào gầm giường. Khi tôi lấy ra rửa, dưới đáy chén có lớp bột trắng rất mỏng. Tôi gói vào giấy bạc gặp bác sĩ Trường An. Ông xem sơ bộ: “Thuốc a/n thầ/n liều nhẹ. Dùng kéo dài có thể làm người già lơ mơ, phản ứng chậm, dễ bị quy là l/ú lẫ/n.”
Trưa về, tôi thấy túi áo bà phồng lên. Trong đó là mảnh giấy bị vò nát – giấy ủy quyền sử dụng đất, chữ ký run, nét đứt, có vết mực loang hình đầu ngón tay. Tôi hỏi: “Ai bắt bà ký cái này?” Bà không trả lời. Môi mấp máy rồi thốt được:…………..
“Nó bảo nếu không ký, nó đào mộ thằng Minh.”
—
Tôi thay ổ khóa buồng thờ. Tôi giấu máy ghi âm vào hộp đựng nhang. Tôi nhờ bác sĩ Trường An kiểm tra tờ giấy khám – hồ sơ gốc chỉ ghi theo dõi rối loạn giấc ngủ, không hề có kết luận mất nhận thức.
Đêm mưa, máy ghi âm bắt được. Giọng Bảo Châu: “Một chữ ký nữa thôi là xong.” Giọng Phúc: “Bố về sớm quá. Nếu ông ấy còn ở viện thêm nửa tháng thì xong rồi.” Bảo Châu: “Mẹ giờ nói gì ai tin nữa. Giấy khám có rồi. Chỉ cần bố xác nhận mẹ lẫn.”
Tôi ngồi mép giường, máy ghi âm trong tay lạnh ngắt. Phúc không phải đứa con bị vợ xúi. Nó biết. Nó tham gia.
Tôi lật mặt sau radio. Trong thẻ nhớ là file ghi âm giọng bà Lan: “Tôi không ký. Đất của ông Nhân, đất hương hỏa.” Giọng Phúc gằn: “Mẹ ký đi. Bố chết lúc nào không biết.” Giọng Bảo Châu: “Đừng đánh vào tay. Mai còn lằn mực bầm.” Đoạn cuối, giọng bà Lan lẫn trong tiếng rè: “Thằng Minh chết không phải do ngã xe.”
Tôi tìm ông Văn Đức. Ông kể Phúc hay chở bà Lan ra nghĩa trang buổi tối, đưa vào căn tròi khóa cửa. Có hôm Bảo Châu đi cùng. Văn Khải từng vỗ vai ông: “Bác Đức già rồi, nên biết việc nào của mình.”
Tôi lên gác bếp cũ. Trong hòm của Minh có cuốn sổ ghi: “Phúc lấy bản photo sổ đỏ trong tủ bố nói để làm hồ sơ vay tạm.” Trang cuối: “Nếu có chuyện gì xảy ra, xem lại Phúc. Nó không ác nhưng nó hèn khi bị dồn.”
Bà Lan kể: Đêm Minh chết, Phúc về nhà quần dính bùn đỏ, tay cầm mũ bảo hiểm của Minh đã vỡ. Bà sợ tôi nóng tính, giấu không dám nói.
—
Ngày dỗ Minh năm ấy, tôi đặt radio trước bát hương. Phúc đến, mặc sơ mi trắng, thắp hương. Họ hàng đông. Cúng xong Phúc đứng dậy, muốn đưa mẹ đi điều trị dài ngày, muốn quản lý đất vườn. Văn Khải mở cặp lấy sấp hồ sơ.
Tôi cầm bút lên rồi kéo radio lại gần: “Trước khi ký, tôi muốn cho cả họ nghe một thứ.”
Giọng bà Lan vang lên. Phúc lao tới định giật radio. Tôi chống gậy đứng bật dậy, chắn trước bàn thờ. Ngoài cổng công an xã bước vào cùng ông Văn Đức. Hoài An đã âm thầm hẹn họ.
Tôi đặt từng thứ lên bàn: giấy ủy quyền bị xé, bản photo tờ khám bệnh bị sửa, mẫu cặn thuốc, cuốn sổ của Minh. Khi cuốn sổ xuất hiện, mặt Phúc mất hết máu.
Công an mời Phúc, Bảo Châu và Văn Khải về làm việc. Trước khi đi Phúc quay lại: “Bố nỡ làm vậy với con à?” Tôi đáp: “Không phải bố làm vậy với con. Là con đã làm vậy với cả nhà này trước.”
Phúc thừa nhận đêm đó đã gặp Minh gần mương sau nghĩa trang. Hai anh em cãi nhau. Phúc xô sát, Minh ngã xuống bờ mương, đầu va vào đá. Phúc hoảng không gọi cấp cứu, lấy mũ bảo hiểm vỡ chạy về nhà.
Bà Lan nghe kết luận, đến tối bảo đưa ra mộ con. Bà lau tấm bia rồi nói: “Mẹ tưởng mẹ giữ được em cho con. Mẹ sai rồi.”
—
Tôi giữ lại mảnh đất. Làm lại di chúc có luật sư và chính quyền chứng kiến. Một phần lập quỹ hỗ trợ người già neo đơn. Phần còn lại giao Hoài An quản lý.
Căn nhà ba gian bây giờ vắng hơn. Phòng của Phúc đóng cửa. Tôi không vứt đồ, chỉ cất đi.
Bà Lan đỡ hơn nhưng không trở lại như trước. Có hôm bà hỏi: “Ông Nhân sắp về chưa?” Có lần Hoài An khóa cổng hơi mạnh, bà đặt bát cháo xuống chui vào góc tủ: “Tôi không ký nữa.”
Tôi sửa lại cái radio. Một buổi chiều tôi đem radio ra hiên. Tôi xoay nút, nó rè rè rồi bắt được đoạn cải lương cũ. Bà Lan ngồi cách tôi một đoạn, chiếc khăn len trên tay. Một lúc sau bà ngẩng lên: “Ông chỉnh được sóng chưa?”
Tôi khựng lại. Câu ấy ngày xưa bà hỏi tôi mỗi chiều. Tôi đáp khẽ: “Còn bà còn nghe thì tôi còn sửa.”
Gió từ nghĩa trang thổi qua hàng cau. Tôi ngồi bên cái radio, bên chén trà gừng đã nguội, bên người vợ vừa còn vừa mất của mình. Công lý có thể trả lại sự thật, nhưng không trả lại được những năm tháng một người mẹ sống trong sợ hãi. Không trả lại được một đứa con trai đã nằm dưới mộ mười hai năm. Tôi chỉ còn biết sống chậm lại. Mỗi sáng đun nước. Mỗi chiều chỉnh radio. Mỗi tối kiểm tra lại cửa, nhưng khóa thật nhẹ để bà Lan không giật mình.
