Vừa Xuất Ngũ, Trong Túi Chỉ Có 1.050.000 Đồng, Tôi Đem 1.020.000 Cho Hai Mẹ Con Đói Khát – Không Ngờ Đời Tôi lại…………..
—
Tôi là Phạm Đình Lâm, năm 1993, vừa xuất ngũ trở về quê ở Đồng Lạc. Trong túi áo, tôi mang theo 1.050.000 đồng tiền trợ cấp – cả một gia tài với kẻ nghèo như tôi. Bố tôi bị thương ở chân từ thời chiến, mẹ tôi quanh năm cấy thuê, căn nhà vách đất mái cọ đã dột từ ba mùa mưa. Tôi tính kỹ: thay mái, mua thuốc cho bố, còn dư thì bắt một con lợn nái. Với người quê, có lợn trong chuồng là có hy vọng.
Chiều cuối tháng chín, tôi đặt chân xuống bến xe huyện. Bụng đói cồn cào, tôi định mua vé về xã với số tiền lẻ ít ỏi. Nhưng rồi tôi nghe tiếng trẻ con khóc – khô khốc, tắt nghỉ, như đã cạn kiệt sức. Quay lại, tôi thấy một người phụ nữ trẻ ngồi bệt dưới đất, trong lòng bế một bé gái chừng năm tuổi, gầy đến nỗi chỉ còn da bọc xương. Hai mẹ con chìa chiếc nón rách xin ăn, nhưng không ai dừng lại. Có người còn hất nước bẩn vào họ.
Tôi không đứng yên được. Đưa họ vào quán ăn, tôi gọi cơm, thịt rang, canh rau. Bé Ngọc ăn như chưa từng được ăn, mắt tròn xoe nhìn tôi như sợ tôi lấy lại thức ăn. Người mẹ tên Hạnh, chị kể chồng mất trong tai nạn đá, nhà chồng giữ hết tiền hỗ trợ, giấy tờ, rồi đuổi mẹ con chị ra khỏi nhà giữa đêm mưa vì bảo chị “mang vận xấu”. Hai mẹ con đói rét, lang thang suốt mấy ngày, đến bến xe này thì kiệt sức.
Tôi nhìn đứa bé gầy trơ xương, nhìn người mẹ đang cố giấu nước mắt. Trong túi tôi là cả hy vọng của bố mẹ, nhưng trước mắt tôi là một mạng người đang tắt. Tôi đưa cho Hạnh 1.020.000 đồng – gần như toàn bộ số tiền trợ cấp – chỉ giữ lại 30.000 đồng đủ vé về nhà. Chị sững sờ, quỳ xuống khóc, nhưng tôi đỡ chị dậy, bảo: “Tôi là con nhà nghèo, không ngồi được trên cái lạy của ai. Chị tìm được người thân thì đưa con đi khám, đừng ký bất cứ giấy gì khi chưa đọc rõ.” Rồi tôi chạy theo chuyến xe cuối cùng.
Về đến nhà, mẹ tôi mừng rỡ, nhưng khi nghe tôi kể lại, bà ngồi im nhìn những chiếc chậu hứng nước mưa dột. Bà khóc vì tiếc tiền, vì nhà còn nghèo. Bố tôi ngồi lặng rồi bảo: “Mái nhà dột còn vá được, lương tâm thủng thì vá bằng gì?” Ông kể ngày xưa ngoài chiến trường, có người từng chia cho ông nửa nắm cơm. Không có nửa nắm ấy, ông không còn sống đến hôm nay. Tôi hiểu bố đang động viên tôi, nhưng lòng tôi vẫn nặng trĩu vì đã làm cha mẹ thất vọng.
Những tháng sau, tôi làm đủ việc: cày thuê, gánh phân, bốc gạch, vác xi măng. Vai hằn vết dây thừng, tay phồng rộp rồi chai sạn. Mẹ tôi tìm người mai mối cho tôi, nhưng các cô gái thấy nhà nghèo, bố tôi đau chân, đều từ chối. Mẹ buồn, nhưng tôi an ủi: chưa dựng nổi mái nhà thì không kéo ai về chịu khổ.
Rồi một ngày, chiếc xe con màu đen của cơ sở Bách Tâm dừng trước cổng nhà tôi. Hạnh bước xuống – người phụ nữ từng đói rách ở bến xe giờ đã khỏe mạnh, gọn gàng. Chị tìm suốt mấy tháng, hỏi khắp các bến xe, cuối cùng tìm được tôi. Chị trả tiền, nhưng tôi từ chối. Tôi bảo: “Số tiền đó đã là của mẹ con chị. Chị sống đàng hoàng nuôi con khỏe mạnh là được.”
Nhưng Hạnh còn đến với một lời cầu hôn. Chị nói: “Nếu anh chưa có ai, anh có bằng lòng cho mẹ con tôi được qua lại với gia đình anh không?” Tôi sững sờ. Tôi sợ chị làm vậy vì biết ơn, sợ người ta nói tôi nghèo mà câu được nhà giàu. Hạnh nhìn thẳng: “Tôi tìm anh suốt mấy tháng, không phải để trả nợ. Ngày tôi đói nhất, anh không hỏi tôi là con nhà ai. Hôm nay tôi tỉnh táo, tôi cũng không hỏi nhà anh giàu hay nghèo.”
Tôi vẫn từ chối vì muốn Hạnh có thời gian suy nghĩ, đừng nhầm lẫn ân tình với tình yêu. Nhưng Hạnh không từ bỏ. Chị về nhà, xin bố mẹ cho làm việc ở kho, học sổ sách, chăm con, tự kiếm tiền. Và chị cứ đến Đồng Lạc, phụ mẹ tôi nấu cơm, nhặt rau, đun lá ngâm chân cho bố tôi. Bé Ngọc dần quấn tôi, gọi tôi bằng “chú Lâm” rồi thành “ba Lâm” trước ngày cưới.
Nhưng chuyện tình chúng tôi không dễ dàng. Ông Bách – bố Hạnh – là người có của. Ông nghi ngờ tôi chỉ muốn nhờ vả. Ông đưa cho tôi 12 triệu đồng bảo tôi tránh xa con gái ông. Tôi đẩy trả: “Cháu nghèo nhưng không đến mức bán lòng tốt.” Ông còn định cho tôi làm việc ở cơ sở nhưng tôi từ chối vì không thể bỏ bố mẹ già ở quê. Lời lẽ của tôi khiến ông tức nhưng cũng khiến ông bắt đầu nể.
Rồi Trần Đức Sáng – người quản lý kho của Bách Tâm, cũng là cháu ruột ông Bách – ghen tức vì sợ tôi sẽ lấy mất vị trí của hắn. Hắn bày mưu hãm hại tôi khi tôi thử nhập chuyến hàng đầu tiên từ Đồng Lạc. Hắn đánh tráo hàng tốt thành hàng mốc, sửa phiếu cân, ép lái xe và phụ xe làm chứng dối. Khi tôi đưa hàng về, Sáng chỉ vào những bao trè ẩm, sắn mốc, lạc lẫn sạn, quát: “Hàng thế này mà dám nhập? Thằng nghèo mới vào đã gian lận!”………….
Ông Bách mặt nặng mày nhẹ, nghi ngờ tôi. Hạnh đứng bên tôi, tin tôi nhưng sổ sách và phiếu cân đều không khớp. Tôi chỉ nói: “Cho cháu ba ngày.” Ba ngày ấy, tôi đi từng nhà đối chiếu phiếu bán hàng, ra trạm cân so sổ lưu, tìm phụ xe Thắng và lái xe Toàn – những người bị Sáng ép buộc. Tôi còn đánh dấu sáu bao trè tốt bằng chỉ đỏ, cho xe chở đến, rồi bí mật đi theo. Tối đó, tôi thấy Sáng cho người dỡ sáu bao trè đó xuống kho phụ, thay vào hàng mốc. Tôi báo công an và tổ trưởng khu phố, mở khóa kho giữa đêm.
Trong kho, ngoài sáu bao chỉ đỏ, còn hàng chục bao trè, sắn, lạc – toàn bộ số hàng Sáng đã “báo hỏng” để ăn trộm suốt nhiều tháng. Tổng giá trị lên đến 43 triệu đồng. Sáng quỳ xuống van xin, nhưng ông Bách không tha: “Lúc rút ruột cái kho này, anh có nhớ mình là người nhà không?” Sáng bị tước quyền quản lý, bán đất trả nợ. Ông Bách nhận ra mình đã tin nhầm kẻ ruột thịt mà nghi ngờ người tốt. Ông sang Đồng Lạc xin lỗi bố mẹ tôi, tuyên bố đồng ý để Hạnh lấy tôi với điều kiện: tôi phải thương Ngọc như con ruột. Tôi hứa: “Con nào gọi cháu là cha, cháu đều có trách nhiệm. Nếu phân biệt, cháu không xứng mặc lại chiếc áo lính.”
Đám cưới diễn ra tại sân nhà tôi, giản dị nhưng đầm ấm. Ngọc mặc áo hoa, đứng cạnh tôi, gọi “ba Lâm” không còn ngập ngừng. Sau cưới, Hạnh về sống trong căn nhà vách đất, chị làm lụng không than thở, cùng tôi lập điểm thu mua ngay tại sân. Ban đầu gian nan: mưa dột, hàng ẩm, thiếu tiền trả dân. Tôi bán cả chiếc xe đạp thồ để lấy tiền trả nợ, giữ chữ tín. Dần dà, bà con tin tưởng, công việc khá dần. Hạnh sinh thêm một cậu con trai đặt tên Gia An, nhưng chúng tôi không bao giờ để Ngọc thua thiệt. Tôi dạy con: “Làm em không phải giấy phép để bắt chị chịu oan.”
Năm 2000, căn nhà cũ được thay bằng nhà ngói ba gian. Mẹ tôi nhìn mái nhà mà khóc vì xúc động. Ngày tháo mái cọ, bà nói: “Số tiền sửa nhà năm ấy giờ quay về rồi.” Bố tôi cười: “Nó không về bằng tiền, mà về bằng người.” Ngọc lớn lên thi đỗ sư phạm, trở thành cô giáo. Ngày đứng lớp đầu tiên, con kể cho học trò nghe về người cha nuôi đã cứu mẹ con con ở bến xe năm nào. Còn Gia An nối nghiệp cha, làm ăn ngay thẳng.
Rồi một chiều cuối đời, tôi và Hạnh ngồi uống trà dưới hiên. Hạnh hỏi: “Anh có bao giờ hối hận vì đã cho em 1.020.000 đồng không?” Tôi nhìn mái nhà, nhìn bàn thờ bố mẹ, nhìn đàn con cháu đang chạy ngoài sân, cười: “Nếu anh giữ số tiền đó, mái nhà chắc được lợp sớm hơn vài năm, nhưng nếu hôm đó anh quay lưng, đời anh sẽ mất cả một mái ấm.” Hạnh nắm tay tôi, mắt cay.
Ở đời, lòng tốt không phải món hàng để đổi báo đáp. Nhưng người biết cho đi khi mình không có nhiều, thường sẽ nhận lại những thứ tiền bạc không mua được: một gia đình, một tình yêu chân thành, và một cuộc đời trọn vẹn. Chúng ta nên biết thương người, giữ tự trọng, làm ăn minh bạch và không để tình thân che lấp đúng sai. Bởi đôi khi, một bữa cơm cho người đói có thể đổi cả một đời người.
