Bà cụ 68 tuổi đồng ý đưa con dâu 3 triệu tiền ăn mỗi tháng, đúng một tuần sau cả nhà đứng ngoài cổng van xin…….
Con dâu tôi đặt bát cơm xuống, nhìn thẳng vào mặt tôi, giọng nhẹ tênh như đang hỏi giá rau ngoài chợ: “Má ở đây gần nửa năm rồi. Từ tháng sau má đưa con ba triệu tiền ăn mỗi tháng nhé.”
Cả mâm cơm im bặt. Tôi nghe rõ tiếng quạt trần kêu cọt kẹt, tiếng đũa của thằng Thành khựng lại giữa không trung. Tôi quay sang nhìn con trai, chờ đợi. Chỉ cần nó nói một câu thôi: “Má là mẹ con, má cứ ở.” Nhưng nó cúi mặt xuống bát cơm, như thể trong đó có điều gì đáng xem hơn mẹ nó.
Tôi ngồi lặng vài giây. Rồi tôi mỉm cười, thứ nụ cười mà chính tôi cũng không hiểu từ đâu ra.
“Được. Ba triệu phải không con? Má đưa.”
Thủy ngẩng lên, hơi ngạc nhiên vì tôi đồng ý quá dễ. Nó đâu biết rằng ngay tối hôm ấy, tôi sẽ mở chiếc túi vải cũ giấu dưới đáy vali, lấy ra tập giấy tôi đã giấu kín suốt mấy tháng. Và đúng một tuần sau, cũng trong căn nhà này, con dâu tôi sẽ khóc đỏ mắt, còn con trai tôi đứng ngoài cổng gọi khản cổ: “Má ơi, mở cửa cho con, vợ chồng con biết sai rồi.”
Nhưng để hiểu vì sao tôi cười, phải quay lại từ đầu.
Tôi là Hạnh, năm nay sáu mươi tám tuổi. Chồng tôi mất đã hơn mười năm, để lại căn nhà cấp bốn ở quê cùng mấy sào ruộng. Tôi có hai đứa con: Hương lấy chồng tận miền Trung, mỗi năm về được đôi lần; Thành thì lập nghiệp trên thành phố, cưới Thủy, mua căn nhà hai tầng trong khu dân cư mới. Đầu năm, tôi trượt chân ngoài sân. Không gãy xương, nhưng đầu gối đau dai dẳng. Thành lái xe về đón, giọng cương quyết: “Lần này má phải lên với con, nhà còn phòng trống.” Nghe con nói vậy, lòng tôi ấm hẳn. Tôi gói vài bộ quần áo, khóa cửa nhà quê rồi theo nó đi.
Những ngày đầu, Thủy niềm nở lắm. Tôi dậy từ năm giờ sáng, quét nhà, nhặt rau, vo gạo, đưa đón thằng Pin đi học. Thủy khoe với hàng xóm: “Có bà nội lên ở đỡ hẳn chị ạ.” Tôi nghe chỉ cười. Làm mẹ, làm bà, giúp được con cháu chút nào thì giúp, chẳng mong trả ơn.
Rồi sang tháng thứ hai, Thủy bắt đầu than tiền điện. Tôi thôi bật điều hòa buổi trưa, ngồi ngoài hành lang với chiếc quạt nhỏ, mồ hôi thấm lưng áo. Tháng thứ ba, nó than tiền nước. Tôi giặt đồ bằng tay, gom hai ngày giặt một lần. Bữa cơm cũng đổi dần: tôi gắp thêm miếng thịt cho cháu, Thủy nhắc: “Má đừng cho nó ăn nhiều thịt, giờ thịt đắt lắm.” Có lần tôi cầm mấy quả cam lên xem, nghe nó nói “gần trăm nghìn một ký đó má”, tôi lẳng lặng đặt xuống. Lương hưu của tôi hơn bốn triệu, tôi vẫn tự mua thuốc, tự sắm đồ dùng. Nhưng khi người ta đã thấy mình là gánh nặng, dù tôi tiết kiệm đến đâu, họ vẫn thấy tốn.
Vậy nên tối thứ bảy ấy, khi Thủy nói ba triệu, tôi hỏi lại nhẹ nhàng: “Con muốn má phụ bao nhiêu?” Ba triệu, gần bằng cả tháng lương hưu của tôi. Thành khẽ nói: “Thôi em.” Thủy gắt lại: “Thôi gì mà thôi, anh tính thử xem điện, nước, ăn uống, thuốc men, má có lương hưu chứ đâu phải không có.” Con trai tôi vẫn cúi đầu: “Má, Thủy nói cũng có cái đúng, dạo này chi phí hơi nhiều.”
Tim tôi lạnh đi. Không phải vì ba triệu. Tôi chợt nhớ hơn ba mươi năm trước, có hôm tôi nhịn bữa sáng để dành tiền mua hộp sữa cho nó. Ngày nó thi đại học, tôi bán đôi bông tai cưới duy nhất. Ngày nó cưới vợ, tôi đưa gần hết số tiền tiết kiệm, bảy trăm triệu, để vợ chồng nó đặt cọc căn nhà này. Chưa một lần tôi ghi sổ xem nó đã ăn của tôi bao nhiêu bữa cơm.
Vậy mà hôm nay, bữa cơm của tôi có giá ba triệu một tháng.
Tôi gắp miếng rau, ăn thật chậm. “Được. Từ tháng này má đưa luôn.” Tôi vào phòng lấy ba triệu tiền mặt, đặt lên bàn. Thủy cầm lấy, cười: “Con chỉ muốn rõ ràng cho khỏi khó xử thôi má.” Tôi mỉm cười: “Ừ, rõ ràng cũng tốt.” Không ai nhận ra câu nói ấy mang ý nghĩa gì.
Đêm đó, khi cả nhà đã ngủ, tôi khóa cửa phòng, kéo chiếc vali cũ ra. Dưới lớp quần áo là túi vải nâu: sổ tiết kiệm, giấy tờ nhà quê và một tập hồ sơ buộc dây cẩn thận. Ba tháng trước, một doanh nghiệp hỏi mua mảnh đất của tôi, nằm sát con đường mới mở. Số tiền họ đưa ra lớn đến mức chính tôi cũng không dám tin. Tôi chưa kể với Thành. Tôi muốn biết, khi mẹ nó chỉ là bà già với vài triệu lương hưu, các con sẽ đối xử với mình ra sao.
Tôi gọi cho chú Tư, em họ chồng, từng làm địa chính xã. “Chú Tư à, chuyện miếng đất chị quyết rồi. Mai chú giúp chị làm nốt thủ tục. Và chuyện nhờ chú tìm chỗ ở nữa.”
Ngoài phòng khách, tiếng Thủy vọng vào: “Má đồng ý đưa rồi, mỗi tháng cũng đỡ được một khoản.” Thành nói nhỏ: “Em nói nhẹ thôi.” “Già thì càng phải biết điều chứ.” Tôi không khóc. Tôi lấy tờ giấy trắng, viết dòng đầu tiên: “Thành à, má ở nhà con tổng cộng một trăm sáu mươi tám ngày.” Và tôi biết, chỉ ít ngày nữa, cả nhà này sẽ hiểu vì sao tôi gật đầu nhanh đến thế.
Sáng hôm sau, tôi vẫn dậy lúc năm giờ, nhưng không xuống bếp. Tôi rửa mặt, thay bộ đồ sạch rồi ngồi bên cửa sổ uống cốc nước ấm. Gần sáu giờ, Thủy bước xuống, thấy bếp lạnh tanh thì cau mày: “Má chưa nấu hả?” Tôi đáp nhẹ: “Chưa con. Má nghĩ lại rồi, đã đóng tiền ăn thì chuyện cơm nước cứ như mọi người trong nhà. Má già, tay chân đau, để má nghỉ.”
……………………………………………
👇👇👇
Thủy đứng khựng. Cả căn nhà rối tung lên: trứng chiên vội, sữa pha vội, thằng Pin ngơ ngác hỏi: “Nội ơi, hôm nay nội không đưa con đi học hả?” Thủy gắt gỏng nhờ tôi đưa cháu, tôi lắc đầu: “Má sáu mươi tám rồi con. Trước giờ má làm là giúp, đâu phải trách nhiệm của má.” Thủy nghẹn lời. Thành bước ra, nói vội: “Để anh đưa.” Cô lườm chồng một cái sắc lẻm.
Tôi bắt xe buýt tới văn phòng công chứng, nơi chú Tư đã chờ. Chú hỏi: “Chị nghĩ kỹ chưa? Giá đất đang lên, chờ thêm vài tháng có khi còn hơn.” Tôi cười buồn: “Chị sáu mươi tám rồi, tiền nhiều hơn chút hay ít hơn chút cũng vậy. Chị chỉ cần nó nằm đúng chỗ.” Người mua trả gần bốn tỷ đồng. Con số mà hai đứa con tôi chưa hề biết.
Xong việc, tôi ghé một căn hộ nhỏ cách nhà Thành năm cây số, tầng ba khu nhà cũ, một phòng ngủ, có ban công nhìn xuống hàng cây. Tôi mở cửa sổ, làn gió lùa vào, lòng bỗng nhẹ tênh. “Cô lấy căn này,” tôi nói. Cô môi giới tròn mắt: “Cô quyết nhanh vậy ạ?” Tôi cười: “Có chuyện nghĩ mấy chục năm, có chuyện chỉ cần một bữa cơm là đủ quyết.”
Chiều về, đứng ngoài cửa tôi nghe Thủy nói oang oang trong bếp: “Em không hiểu má bị làm sao, từ sáng tới giờ chẳng đụng tay vào việc gì!” Tôi bước vào, nói bình thản: “Thủy này, trước giờ má nấu cơm, trông cháu là vì nghĩ mình ở cùng thì giúp được gì giúp. Nhưng hôm qua con bảo phải rõ ràng, má nghĩ con nói đúng.” Thủy đỏ mặt: “Má tính toán với con vậy sao?” Tôi khẽ bật cười: “Má đâu phải người bắt đầu tính toán.”
Thành bước vào giữa lúc đó. Tôi đặt cuốn sổ nhỏ lên bàn, hỏi: “Ngày trước mua nhà, má đưa con bao nhiêu?” Nó sững lại. Thủy chen vào: “Nhưng đó là má cho mà!” “Đúng, má cho, má chưa từng đòi.” Tôi lật trang khác: “Lúc Pin sinh, má lên chăm con dâu bốn tháng. Pin hai tuổi, má trông cháu gần một năm.” Cả phòng im phăng phắc. “Má không đòi tiền công. Má chỉ muốn từ nay mọi thứ rõ ràng, như con nói. Một tuần nữa má dọn đi.”
Mấy ngày sau, mọi chuyện đổi khác. Thủy bỗng nấu chè đậu xanh, hỏi tôi có mệt không. Thành xin nghỉ muộn để chở tôi đi. Tôi hiểu: họ đã ngửi thấy mùi giấy tờ. Tối đó qua vách tường, tôi nghe Thành nói: “Đó là tài sản của má, má bán hết để sống sung sướng anh cũng không trách.” Còn Thủy rít lên: “Anh cứ nói đi, má cho hết chị Hương đừng có hối hận.” Tôi mở mắt trong bóng tối, rồi ngồi dậy ký bản di chúc: một phần cho con gái, một phần cho con trai, một phần cho các cháu, và phần lớn nhất tôi giữ cho chính mình.
Sáng ngày thứ bảy, vali của tôi đã đặt sát cửa. Điện thoại Thành reo, là chú Tư. Đầu dây bên kia nói rõ từng chữ: “Mảnh đất gần bốn tỷ của má con đã sang tên xong rồi.” Thành quay sang nhìn tôi. Thủy nghe đến hai chữ “bốn tỷ”, chiếc cốc trong tay rơi xuống nền, vỡ choang. Mắt nó dán vào tôi, câu đầu tiên bật ra không phải lời xin lỗi: “Tiền đâu hả má?” Cả phòng chết lặng. Tôi chỉ nhắc: “Đừng đứng đó, dọn đi kẻo thằng Pin giẫm phải.” Thằng bé chạy tới ôm chân tôi, khóc nấc: “Nội đừng đi.” Tôi cúi xuống, lần đầu tiên không giữ nổi nước mắt: “Mấy hôm nữa nội đón con đi ăn chè.”
Thành đưa tôi tới căn hộ. Nó đứng giữa phòng, nhìn chiếc giường mới, bộ nồi, tủ lạnh, rồi quỳ xuống: “Con xin lỗi má. Con cứ tưởng cho má một phòng với bát cơm là tròn bổn phận.” Tôi đỡ nó dậy nhưng vẫn lắc đầu: “Má không về. Má cần học cách sống trong cuộc đời của má.”
Trước khi nó đi, tôi đưa một phong bì, dặn mở khi về nhà. Bên trong là thư tôi viết tay: “Má không đi vì ba triệu. Bảy trăm triệu ngày xưa má cho các con, má chưa bao giờ coi là nợ. Chỉ mong các con đừng tính một bữa cơm với cha mẹ rồi quên những bữa cơm cha mẹ từng nhịn để nuôi mình.” Kèm theo là giấy mở sổ tiết kiệm riêng cho Pin và các cháu. Thủy bật khóc. Thành hỏi một câu khiến nó cứng người: “Em xin lỗi vì thấy mình sai, hay vì vừa biết má có bốn tỷ?”
Tuần sau, chú Tư gọi: Thành định bán xe để trả lại bảy trăm triệu. Tôi bắt xe chạy tới, nói với nó: “Trả tiền xong con hết sai sao? Má muốn con sửa cách sống, không phải bán xe.”
Giờ tôi sống một mình ở căn hộ tầng ba. Chiều thứ bảy nào thằng Pin cũng sang, Thủy đứng nấu cá kho cạnh tôi, không ai nhắc chuyện tiền nữa. Có hôm Thành bảo: “Má cứ đi chơi, hết tiền thì về con nuôi,” tôi đáp: “Thôi, nhớ chuyện ba triệu lắm rồi,” và cả nhà cùng cười. Nhưng tối nào, khi đèn trong nhà đã tắt, tôi vẫn mở cuốn sổ nhỏ, đọc lại dòng đầu tiên: một trăm sáu mươi tám ngày. Vết nứt ấy liền hay chưa, tôi không rõ. Tôi chỉ biết mỗi lần gắp miếng thịt, tay tôi vẫn khựng lại một giây.
