Bṓ tȏι Ьị пgã lιệt пửa пgườι. Ba aпҺ traι ƌùп ƌẩү kҺȏпg aι cҺịu cҺăm. Vợ cҺồпg tȏι ƌóп ȏпg vḕ пҺà. Một tҺáпg sau, luật sư Һẹп gặp và tҺȏпg Ьáo một tιп kҺιếп tất cả sữпg sờ.
Câu chuyện bắt đầu vào một buổi sáng thứ Ba. Trời không nắng cũng chẳng mưa, chỉ là cái kiểu thời tiết lưng chừng khiến người ta lười biếng. Tôi đang ngồi uống cà phê ở bàn nhỏ ngoài hiên thì điện thoại reo. Giọng chị Hai run run: “Em về bệnh viện ngay đi. Ba bị ngã.”
Tôi hỏi lại một câu vô nghĩa: “Ngã sao?” Chị Hai im một chút rồi nói: “Ngã rồi không đứng dậy được.” Cách chị nói khiến tôi hiểu ngay có chuyện không ổn. Không ai mô tả ngã kiểu đó nếu chỉ là trượt chân bình thường.
Tôi bỏ dở ly cà phê, gọi vợ là Thảo. Thảo đang ở bếp, tay còn dính bột, nghe tôi nói không hỏi thêm câu nào. Cô lau tay, lấy túi rồi đi theo tôi. Đó là một trong những điều tôi biết ơn ở vợ mình. Cô ấy không phải lúc nào cũng nói những lời hay ho, nhưng khi cần thì luôn đứng ngay bên cạnh, không cần giải thích.
Đến bệnh viện, ba tôi nằm trên giường, mắt mở nhưng ánh nhìn rất lạ. Nửa người bên phải gần như không cử động. Bác sĩ nói thẳng, không vòng vo: tai biến, liệt nửa người. Câu nói nghe đơn giản nhưng như ai đó cắt ngang một đoạn đời. Ba tôi năm đó 68 tuổi, trước đó vẫn tự đi chợ, tự sửa chữa đồ lặt vặt trong nhà, lâu lâu còn cãi nhau với hàng xóm về chuyện đá bóng.
Giờ ông nằm đó, không nói rõ, không nhúc nhích. Ba anh trai tôi đều có mặt. Anh cả Quang lúc nào cũng thích nói đạo lý. Anh Hai Tấn làm ăn khá nhưng rất kỹ tính. Anh Ba Dũng thì sống cho nhẹ đầu, cái gì cũng để tính sau. Ba anh em đứng quanh giường, mỗi người một vẻ mặt, nhưng có một điểm chung: không ai nói gì về chuyện sau này.
Chuyện sau này là gì thì ai cũng đoán được. Hai ngày sau, bác sĩ nói phải chuẩn bị tâm lý vì ba cần người chăm sóc lâu dài – có thể vài tháng, vài năm, thậm chí cả đời. Tối hôm đó, bốn anh em ngồi với nhau ở hành lang bệnh viện. Gió lùa vào, mùi thuốc sát trùng vẫn nồng.
Anh cả lên tiếng trước, giọng trầm: “Giờ phải bàn chuyện trăm ba.” Anh Hai nói ngay: “Nhà em chật, vợ em đang chăm mẹ vợ, không tiện.” Anh Ba cười gượng: “Em đi làm suốt, ở nhà không có ai, đón ba về chắc không ổn.” Tôi nhìn họ, không bất ngờ. Thật ra tôi đã đoán được phần nào, chỉ là khi nghe ra miệng vẫn thấy chát.
Anh cả quay sang tôi: “Còn chú mày?” Tôi im một chút, không phải vì không biết nói gì mà vì đang nghĩ. Thảo ngồi bên cạnh không chen vào, nhưng tôi biết cô ấy đang chờ câu trả lời của tôi. Tôi nói: “Nhà em cũng không rộng, nhưng nếu cần thì em đón ba về.”
Câu đó vừa dứt, anh Ba thở phào thấy rõ. Anh Hai gật gù như mọi chuyện đã được giải quyết hợp lý. Anh cả nhìn tôi một lúc rồi nói: “Chú mày làm được thì tốt. Có khó không? Có cần hỗ trợ gì không? Chi phí thế nào?” Không ai nói gì thêm.
Thảo lúc về nhà mới hỏi tôi một câu rất nhỏ: “Anh nghĩ kỹ chưa?” Tôi cười: “Chưa.” Thảo cũng cười: “Vậy mà dám nhận.” Tôi nói: “Không nhận thì ai nhận?” Thảo im lặng một lúc rồi nói: “Vậy mình nhận.”
Hôm sau, chúng tôi làm thủ tục xuất viện và đưa ba về nhà. Nhà tôi là nhà cấp bốn, không lớn nhưng sạch sẽ. Tôi dọn lại phòng phía sau, kê giường, mua nệm chống loét, lắp tay vịn trong nhà vệ sinh. Những việc trước đây tôi chưa từng nghĩ mình sẽ làm, nhưng khi bắt tay vào thì cũng không phải không làm được.
Những ngày đầu, ba gần như không nói, chỉ nhìn, đôi khi chớp mắt, đôi khi nhăn mặt. Thảo là người chăm ông nhiều nhất: đút ăn, lau người, tập vật lý trị liệu. Có hôm tôi đi làm về thấy Thảo đang ngồi nói chuyện với ba, dù ba không trả lời. Cô kể chuyện chợ búa, chuyện hàng xóm, những chuyện rất nhỏ. Tôi hỏi: “Ông có hiểu không?” Thảo nói: “Không biết, nhưng chắc ông không thích im lặng.”
Từ đó tôi cũng bắt đầu nói chuyện với ba nhiều hơn. Ban đầu là chuyện linh tinh, sau thì kể chuyện ngày xưa. Có hôm tôi nói: “Ba nhớ hồi nhỏ con làm bể ký bình không?” Ba chớp mắt, khóe miệng hơi nhúc nhích. Tôi biết ông nhớ.
Một tuần, hai tuần trôi qua. Ba bắt đầu có dấu hiệu tiến triển: tay trái cử động được nhiều hơn, nói cũng rõ hơn dù vẫn khó nghe. Còn ba anh trai tôi, họ có ghé thăm nhưng mỗi lần chỉ ngồi một lúc, hỏi vài câu rồi đi. Anh Hai có lần mang túi trái cây, nói: “Có gì cần thì gọi.” Tôi cười: “Dạ, nhưng em không gọi.”
Một buổi tối khi tôi đang thay tã cho ba, ông bất ngờ nắm tay tôi. Tay ông yếu nhưng nắm rất chặt. Ông nói giọng đứt quãng: “Con mệt không?” Tôi cười: “Không ba.” Ông nhìn tôi rồi quay sang Thảo đang đứng ở cửa: “Cảm ơn.”
Thảo lắc đầu: “Ba nói vậy tụi con ngại.” Không khí lúc đó không nặng nề mà rất ấm. Kiểu như có cái gì đó đang dần được nối lại.
Đến tuần thứ tư, ba đã ngồi dậy lâu hơn, nói chuyện rõ hơn. Một buổi sáng khi tôi chuẩn bị đi làm, có người gõ cửa. Là một người đàn ông mặc sơ mi, tay cầm cặp. Ông ta hỏi: “Đây có phải nhà ông Phúc không?” Tôi nói: “Dạ, ba tôi.” Ông ta gật đầu: “Tôi là luật sư. Tôi đến theo yêu cầu của ông. Ông ấy muốn gặp tất cả các con.”
Tôi quay vào nhìn ba. Ông đang ngồi trên giường, ánh mắt rất tỉnh táo. Ông nói chậm rãi: “Gọi tụi nó về.”
Một tháng sau, khi tất cả anh em có mặt đầy đủ, vị luật sư ngồi xuống, mở cặp lấy ra một sấp giấy. Ông nhìn từng người rồi nói một câu mà sau này tôi nhớ mãi:
“Ông Phúc đã lập di chúc mới.”
Cả phòng im lặng đến mức nghe rõ tiếng quạt quay lạch cạch trên trần. Anh cả Quang lên tiếng trước, giọng sốt ruột: “Anh cứ nói đi.” Anh Hai Tấn khoanh tay ngồi thẳng lưng. Anh Ba Dũng dựa lưng vào ghế, mắt nhìn quanh như chuyện này chỉ là cuộc họp bình thường. Tôi đứng hơi lùi về phía sau, cạnh cửa sổ. Thảo đứng phía đầu giường, tay đặt nhẹ lên vai ba.
Luật sư đọc nguyên văn. Phần mở đầu là những câu mang tính pháp lý. Đến đoạn chia tài sản, không khí bắt đầu thay đổi. Luật sư nói: “Toàn bộ tài sản gồm căn nhà hiện tại, hai mảnh đất tại huyện ngoại thành cùng số tiền tiết kiệm sẽ được phân chia như sau…”
Anh Ba Dũng lúc này ngồi thẳng dậy. Luật sư dừng lại một chút rồi tiếp tục: “Không chia cho ba người con trai lớn.”
Câu đó rơi xuống không lớn tiếng nhưng đủ để khiến cả phòng ngừng lại. Anh cả bật lên: “Cái gì?” Anh Hai cười nhạt: “Chắc có nhầm lẫn gì đó.” Anh Ba nhìn ba: “Ba, cái này là sao?”
Tôi vẫn đứng yên, tim đập nhanh hơn một chút, nhưng không phải vì bất ngờ mà vì tôi cảm thấy điều này không hề ngẫu nhiên.
Luật sư tiếp tục: “Toàn bộ tài sản sẽ được truyền cho người con út là Minh cùng vợ là Thảo, với điều kiện duy nhất là tiếp tục chăm sóc ông Phúc đến cuối đời.”
Căn phòng lúc đó không còn im lặng nữa mà là một thứ gì đó nặng nể hơn, giống như trước cơn mưa lớn. Anh cả đứng bật dậy: “Không thể nào.” Anh Hai gằn giọng: “Ba mới bị tai biến, tinh thần chưa chắc đã ổn định.” Anh Ba không nói lớn nhưng ánh mắt đã không còn giữ được bình tĩnh: “Ba, ba có biết mình đang làm gì không?”
Tôi nhìn sang ba. Ông không hề hoảng, cũng không tránh ánh mắt của bất kỳ ai. Ông nói, giọng chậm nhưng rõ hơn trước rất nhiều: “Ba biết.”
Anh cả quay sang tôi, giọng gay gắt: “Mày có nói gì với ba không?” Tôi nhìn thẳng vào anh: “Em không nói gì.” Anh Hai chen vào: “Không nói sao được? Tự nhiên ba đổi hết di chúc, chỉ cho mỗi mình chú mày.”
Tôi cười nhẹ: “Nếu em muốn, em đã nói từ lúc ba còn khỏe.”
Câu đó không phải để cãi mà là sự thật. Nếu muốn tranh giành, tôi đã có cơ hội từ trước.
Anh Ba thở dài: “Không đơn giản vậy đâu. Ba phải giải thích.”
Ba tôi nhìn từng người rồi nói: “Ba không chia, không phải vì ghét. Vì ba nhìn thấy.” Anh Hai nhíu mày: “Thấy cái gì?” Ba quay sang nhìn tôi rồi nhìn Thảo, rồi mới nói: “Thấy ai ở lại?”
Câu đó nghe thì đơn giản nhưng nó như một cái gương đặt giữa phòng. Không ai nói gì trong vài giây. Anh cả quay đi bước vài bước rồi quay lại: “Ba, tụi con cũng có cuộc sống riêng, không phải ai cũng rảnh để ở nhà trăm ba.” Ba gật đầu: “Ba biết.”
Anh Hai nói thêm: “Trăm ba là trách nhiệm của tất cả, không thể vì một thời gian ngắn mà quyết định như vậy.” Ba nhìn anh Hai: “Một thời gian ngắn. Anh Hai khựng lại một chút. Ba nói tiếp, giọng vẫn chậm: “Một tháng nhưng đủ để ba hiểu. Ai nghĩ gì?”
Anh Ba cúi đầu không nói. Tôi ngồi đó nghe từng câu, thấy mọi thứ như đang dần rõ ra, không cần ai giải thích thêm.
Luật sư lúc này mới lên tiếng: “Tôi xin nhắc lại, đây là di chúc hợp pháp. Nếu các anh chị có ý kiến có thể khiếu nại theo quy định, nhưng trước mắt nội dung vẫn có hiệu lực.”
Anh cả quay sang luật sư: “Tôi sẽ khiếu nại.” Anh Hai cũng nói: “Tôi không đồng ý.” Anh Ba thì không nói, nhưng gương mặt đã thể hiện rõ sự không cam lòng.
Tôi nhìn họ, không giận, cũng không thấy thắng thua gì, chỉ thấy có cái gì đó đang lệch đi từ rất lâu, giờ mới lộ ra.
Buổi gặp kết thúc không mấy êm đẹp. Ba anh trai tôi ra về với những bước chân nặng nề. Mỗi người một suy nghĩ. Anh cả đi trước không chào ai. Anh Hai dừng lại nói với tôi một câu: “Chuyện này chưa xong đâu.” Tôi chỉ gật đầu. Anh Ba thì nhìn tôi lâu hơn một chút rồi nói nhỏ: “Mày giữ gìn sức khỏe.”
Sau khi mọi người đi hết, căn nhà trở lại yên tĩnh. Thảo dọn dẹp lại bàn ghế, còn tôi ngồi xuống cạnh ba. Tôi hỏi: “Ba có chắc không?” Ba nhìn tôi cười nhẹ: “Con sợ à?” Tôi lắc đầu: “Con không sợ, chỉ là con không muốn vì chuyện này mà anh em xa nhau.”
Ba thở dài: “Xa hay không phải do cái nhà.”
Câu đó tôi nghe mà thấy nghẹn.
Thảo từ trong bếp bước ra, mang theo ba chén trà nóng. Cô ấy đặt xuống bàn rồi nói: “Ăn đi cho đỡ căng.” Tôi cười: “Em lúc nào cũng nghĩ tới ăn.” Thảo nhún vai: “Căng thẳng thì càng phải ăn.”
Ba tôi nhìn hai vợ chồng tôi rồi cười nhẹ. Lâu lắm rồi tôi mới thấy ông cười kiểu đó.
Nhưng niềm nhẹ nhõm đó không kéo dài lâu. Chỉ vài ngày sau, một chuyện mới lại xảy ra khiến tôi hiểu rằng cái gọi là gia đình đôi khi không đơn giản như mình vẫn nghĩ.
—
