Thế Giới Sững Sờ: Triều Tiên Học Theo Mô Hình Nuôi Vịt Xen Canh Trồng Lúa Của Việt Nam….
Tôi đứng giữa cánh đồng lúa ngập nước ở Hoang He, gió lạnh buốt cắt da cắt thịt, tim đập thình thịch như muốn vỡ tung. Cán bộ địa phương chỉ tay thẳng vào mặt tôi, giọng gay gắt đầy nghi ngờ: “Cô định dùng vịt để cứu mùa lúa ở đây? Đây không phải miền Tây Việt Nam, cô biết không? Nếu thất bại, ai chịu trách nhiệm?”
Tay tôi siết chặt cuốn sổ ghi chép đến mức móng tay bấm vào da thịt. Lúc ấy, nước mắt tôi nóng hổi muốn trào ra nhưng tôi cố nuốt ngược vào trong. Hàng trăm con vịt con đang lội nước trước mặt, bé bỏng và run rẩy vì lạnh. Chúng là tất cả hy vọng của tôi. Và cũng là thứ có thể khiến tôi mất hết.
Ba tháng trước, khi tôi quyết định dẫn nhóm kỹ sư Việt Nam sang Triều Tiên, cả nhà ở Sài Gòn đã cãi nhau dữ dội. Mẹ chồng tôi, bà cụ sáu mươi tám tuổi, vừa khóc vừa trách: “Con đi xa thế, thằng chồng con với đứa cháu nội ai lo? Đi Triều Tiên làm gì cho mệt, tiền nhà nước cho có bao nhiêu mà liều!” Chồng tôi thì im lặng, nhưng tôi biết anh đang lo. Dự án này không chỉ là công việc, nó là cơ hội cuối cùng để tôi chứng minh bản thân sau lần thất bại thảm hại hai năm trước ở Đồng Tháp. Lần ấy, tôi mất trắng hai trăm triệu đồng tiền vay mượn, bị đồng nghiệp cười chê, và suýt nữa thì ly hôn vì áp lực.
Tôi là Nguyễn Hạ An, kỹ sư nông học, nhưng lúc ấy tôi chỉ là một người phụ nữ ba mươi tư tuổi đang mang trên vai gánh nặng gia đình và nỗi sợ thất bại lần nữa.
Khi máy bay hạ cánh xuống Bình Nhưỡng, trời lạnh đến mức tôi run cầm cập. Đoàn chúng tôi được đưa thẳng lên Hoang He – vùng đất mà người ta gọi là “vùng đất chết”. Hai năm liền mất mùa, sâu bệnh tràn lan, nông dân phải dùng gấp ba lần thuốc trừ sâu mà lúa vẫn chết khô. Tôi nhớ mãi cái ngày đầu tiên cầm nắm bùn lên. Đất cứng, lạnh ngắt, không còn chút sức sống nào. Nhưng tôi bóp nhẹ, cảm nhận được độ ẩm còn sót lại, và thì thầm: “Đất vẫn còn thở… chỉ là người ta không cho nó thở.”
Kỹ sư Seon Mi, người hướng dẫn phía bạn, nhìn tôi bằng ánh mắt đầy hoài nghi. Cô ấy cao ráo, nghiêm nghị, luôn nói chuyện bằng giọng đều đều như đọc quy trình. “Cô muốn thả vịt vào ruộng? Ở đây rét âm độ, vịt chết hết thì sao?” Tôi nhìn thẳng vào mắt cô: “Chúng tôi đã làm ở vùng lũ miền Tây, nước mặn xâm nhập, rét buốt cắt da. Ở đây còn tốt hơn nhiều.”
Chúng tôi xin được một thửa ruộng nhỏ, chia đôi. Một bên làm theo cách cũ của họ, một bên thả vịt sen canh. Dân làng đứng xem, cười khúc khích. Ông Park, nông dân sáu mươi hai tuổi với khuôn mặt sạm đen vì nắng gió, lắc đầu: “Người Việt chắc thả vịt cho vui mắt thôi. Vịt sẽ giẫm nát lúa mất.”
Những ngày đầu là địa ngục. Trời lạnh cắt da, vịt con run lẩy bẩy. Chúng tôi phải dựng chuồng tre giữa đêm, tay chân tê cóng. Tôi nhớ mẹ chồng gọi video, giọng run run: “Con ơi, về đi, tiền nhà mình không dư dả gì đâu.” Tôi cười gượng, tắt máy, rồi ngồi một mình trong căn phòng tập thể tối om, nước mắt rơi lã chã. Tôi sợ. Sợ thất bại. Sợ trở về tay trắng. Sợ chồng tôi sẽ nói câu: “Anh đã bảo mà.”
Tuần đầu tiên, cỏ dại giảm rõ rệt, ốc bưu vàng biến mất. Nhưng vài bụi lúa bị vịt giẫm cong queo. Seon Mi lập tức viết báo cáo: “Tổn thất do giẫm đạp, phương pháp thiếu khoa học.” Cô nhìn tôi, ánh mắt như đang trách móc. Tôi đứng trong ruộng, nước lạnh buốt thấm vào ống quần, tim thắt lại. Ký ức lần thất bại ở Đồng Tháp ùa về như sóng dữ: những thửa ruộng chết khô, đồng nghiệp quay lưng, mẹ chồng than vãn suốt ba tháng. Tôi suýt khụy xuống.
Nhưng tôi vẫn nói: “Còn sớm. Hãy để ruộng tự nói.”
**……………………………………………**
**Mời quý đọc giả đọc phần PHẦN 2 của câu chuyện
TẠI ĐÂY 👇👇👇**
Áp lực dồn dập đến mức tôi nhiều đêm không ngủ nổi. Đoàn cán bộ xuống kiểm tra thường xuyên. Họ so sánh ruộng đối chứng lúa vàng úa, sâu bệnh bám đầy với ruộng của chúng tôi – nước trong vắt, lúa xanh mướt, đàn vịt bơi lội thong thả. Một cán bộ lớn tuổi nhíu mày: “Sao đất ở đây lại thơm hơn?” Tôi mỉm cười mệt mỏi: “Vì nó đang được thở.”
Seon Mi bắt đầu thay đổi. Cô hay ra ruộng lúc khuya, ngồi im lặng nhìn đàn vịt bơi dưới ánh trăng lạnh lẽo. Một đêm, cô khẽ nói: “Tôi từng tin chỉ có quy trình nghiêm ngặt mới cứu được nông nghiệp. Giờ tôi thấy ruộng này… sống động hơn bao giờ hết.” Giọng cô run run. Lúc ấy, tôi mới biết cô cũng đang chịu áp lực từ cấp trên không kém tôi.
Rồi cơn mưa lớn ập đến. Nước dâng nhanh kinh hoàng. Seon Mi hoảng loạn hét lên: “Xả nước đi! Lúa sẽ úng hết!” Tôi nắm chặt tay cô, nước mưa đập vào mặt đau rát: “Không! Chỉ hạ ba phân, không được rút cạn!” Chúng tôi đứng giữa đồng, ướt sũng, lạnh cóng, cùng nhau điều chỉnh ống tre trong bóng tối. Sáng hôm sau, ruộng chúng tôi vẫn xanh. Ruộng đối chứng úng vàng. Ông Park lội xuống, sờ từng bụi lúa, nước mắt ông lăn dài trên khuôn mặt già nua: “Nước… nó biết nghe lời rồi.”
Dự án suýt bị dừng lại hoàn toàn khi viện nông nghiệp gửi báo cáo phản biện gay gắt: “Thiếu cơ sở khoa học, rủi ro cao.” Seon Mi đến tìm tôi lúc nửa đêm, mặt tái mét: “Họ sợ thất bại sẽ mất uy tín. Họ muốn dừng.” Tôi ngồi trên giường, tay run run cầm tách trà nguội, trong lòng đau như dao cắt. Nếu dự án dừng, tôi sẽ trở về Việt Nam với tư cách kẻ thất bại. Mẹ chồng sẽ than. Chồng tôi sẽ im lặng. Và tôi sẽ mãi là người phụ nữ không làm được gì ra hồn.
Tôi nhìn Seon Mi, giọng khàn đặc: “Họ không tin dữ liệu, thì để ruộng lên tiếng.”
Đoàn thanh tra đến. Không khí căng như dây đàn. Họ đi dọc ruộng, nhổ từng bụi lúa xem rễ. Rễ trắng dài, sạch sẽ, không mùi hôi thối. Ông trưởng đoàn im lặng rất lâu, rồi quay sang tôi: “Ruộng này… khác.” Dự án được gia hạn thêm ba tháng.
Nhưng thử thách thực sự chỉ mới bắt đầu.
Cơn bão lớn nhất trong mười năm ập đến. Gió rít lên từng hồi như muốn xé toạc mọi thứ. Mưa như trút nước. Chúng tôi chạy ra ruộng trong đêm, chằng dây, che bạt, giữ mực nước. Vịt nép vào bụi lúa, kêu thảm thiết. Tôi bị ngã, đầu gối đập mạnh vào bờ ruộng, máu chảy ra hòa với nước mưa. Đau đến mức tôi cắn môi rỉ máu. Trong đầu tôi chỉ nghĩ: “Nếu đàn vịt chết, mọi thứ sẽ kết thúc.”
Sáng hôm sau, khi bình minh le lói, đàn vịt từ từ nổi lên, lông ướt sũng nhưng vẫn kêu vang. Lúa chỉ đổ một phần. Seon Mi chạy đến ôm chầm lấy tôi, nước mắt cô rơi nóng hổi xuống vai tôi: “Tôi hiểu rồi… Cô không dạy vịt. Cô tin chúng. Cô tin cả tự nhiên.”
Từ đó, mọi thứ thay đổi nhanh chóng. Lúa đẻ nhánh mạnh, sâu bệnh gần như biến mất. Chim hoang dạn dĩ quay về. Dân làng bắt đầu kéo đến xem, rồi xin giống vịt về thả thử ruộng nhà mình. Ông Park cười toe toét, nếp nhăn trên mặt giãn ra: “Cả đời tôi mới thấy ruộng vui thế này. Ruộng không còn là gánh nặng nữa.”
Vụ mùa kết thúc, năng suất tăng 18%, chi phí giảm tới 60%. Làng tổ chức lễ mừng lớn. Đèn lồng thả trên mặt nước lung linh. Ông Park nâng chén rượu ngô, giọng run run: “Cảm ơn người Việt. Các cô đã dạy chúng tôi tin vào đất, tin vào chính mình.”
Tôi ngồi bên bờ ruộng cuối cùng, gió đêm mang theo mùi lúa mới chín thơm phức. Seon Mi đến bên, ngồi xuống, vai kề vai. “Cô hạnh phúc không, An?” Tôi gật đầu, nước mắt lăn dài: “Hạnh phúc. Vì người dân ở đây đã tìm lại niềm tin. Và tôi cũng vậy.”
Ba năm sau, tôi quay lại Hoang He. Hoang He đã trở thành trung tâm mô hình cả nước. Đàn vịt con bơi lội, trẻ con chạy theo cười vang. Seon Mi ôm chầm lấy tôi, khóc nức nở: “Cô không chỉ cứu ruộng. Cô cứu cả niềm tin của chúng tôi.”
Tôi mang theo bó lúa khô và một quả trứng vịt về Việt Nam. Mỗi lần nhìn chúng, tôi lại nhớ cái lạnh buốt sống lưng ở Hoang He, nhớ những đêm khóc một mình, nhớ ánh mắt nghi ngờ ban đầu của Seon Mi, nhớ nước mắt của ông Park. Và tôi hiểu ra một điều giản dị nhất: Đôi khi điều mạnh mẽ nhất trên đời không phải máy móc hiện đại hay thuốc trừ sâu đắt tiền, mà chính là lòng tin. Lòng tin rằng tự nhiên biết cách tự chữa lành, nếu con người chúng ta chịu lắng nghe và dám buông bỏ sự kiểm soát.
Tôi – một kỹ sư nhỏ bé từ miền Nam Việt Nam – đã học được bài học ấy giữa vùng đất xa xôi. Và tôi sẽ mang bài học đó về nhà, về với chồng con, về với mẹ chồng, để kể rằng: Có những lần ta tưởng như mất hết, nhưng chính lúc ấy, ta lại tìm thấy chính mình.
